چگونه خط تا عطف شد

مشکل: صفحهٔ گوشی، کش‌آمده

یک گوشی تاشو را باز کنید و برنامه‌ای که برای گوشی ساخته شده فقط پهن‌تر می‌شود. سطرها آن‌قدر بلند می‌شوند که خواندنشان سخت است، متن از روی خط تا می‌گذرد و ممکن است دکمه‌ای روی تا بیفتد. گوشی را ببندید و صفحه‌نمایش از نو ساخته می‌شود، یک صفحه یا یک فصل دورتر از جایی که بودید.

Apple همراه iPhone Duo راهنمای طراحی منتشر کرد؛ Android هم راهنمای خودش را برای گوشی‌های تاشو دارد. این دو بیش از آنکه با هم فرق داشته باشند هم‌نظرند، و Tomelet با یک کتاب‌خوان از هر دو پیروی می‌کند، روی iPhone Duo و روی Galaxy Z Fold. پنج قاعده شکلش داد.

۱. خط تا ناحیه‌ای رزروشده است

Apple خط تا را ناحیه‌ای رزروشده می‌نامد: بخشی از صفحه‌نمایش که برنامه باید خالی‌اش بگذارد. Android دقیقاً به برنامه می‌گوید خط تایش کجاست، و Tomelet فاصلهٔ میان دو صفحه را درست همان‌جا می‌گذارد و ناحیه‌های لمس، دکمه‌ها و دستگیره‌های انتخاب را از آن دور نگه می‌دارد. خطی از قلم که از روی خط تا بگذرد میان دو صفحه تقسیم می‌شود، تا هر صفحه جوهری را نگه دارد که مال خودش است.

روی iPhone Duo، Flutter، ابزاری که Tomelet با آن نوشته شده، هنوز جای خط تا را به برنامه‌ها نمی‌دهد (flutter/flutter#192515)، پس Tomelet فاصلهٔ میانی را در وسط صفحه‌نمایش می‌گذارد.

این همان گام از خط تا به عطف است. در کتاب چاپی هم چیزی در فاصلهٔ میان دو صفحه چاپ نمی‌شود. آنجا جایی است که دو صفحه به هم می‌رسند.

۲. تا کردن، ترک کردن نیست

Apple تجربه‌ای پیوسته می‌خواهد، در حالی که دستگاه باز و بسته می‌شود. Samsung از برنامه‌ها می‌خواهد موقعیت پیمایش و هر متنی را که در حال تایپ است حفظ کنند. Tomelet تا کردن را تغییر اندازهٔ صفحه‌نمایش می‌داند، هرگز رفتن به جای دیگری از برنامه.

شمارهٔ صفحه از این جان سالم به در نمی‌برد: صفحهٔ بیرونی یک صفحه را در اندازه‌ای دیگر نشان می‌دهد، پس کتاب پس از هر بار تا کردن شمار صفحهٔ دیگری دارد. برای همین Tomelet جای شما را به‌صورت موقعیتی در متن به خاطر می‌سپارد: نخستین نویسهٔ صفحهٔ سمت چپ. کتاب را از نو صفحه‌بندی می‌کند و صفحه‌ای را باز می‌کند که آن نویسه را دارد، و تصویر قبلی تا آماده شدن تصویر تازه روی صفحه‌نمایش می‌ماند. هایلایت‌ها، یادداشت‌ها و جوهر به واژه‌ها لنگر انداخته‌اند، پس همراهشان جابه‌جا می‌شوند.

چیزی از نو باز نمی‌شود و تبلیغی پیدا نمی‌شود: تا کردن هرگز شما را از کتاب بیرون نمی‌برد.

۳. اندازه، نه چرخش

نمایشگر داخلی iPhone Duo قفل چرخش برنامه را نادیده می‌گیرد، و Android 17 هم روی صفحه‌نمایش‌های بزرگ همین کار را می‌کند. پس جهت نگه داشتن گوشی نمی‌تواند صفحه‌آرایی را تعیین کند. Tomelet به فضایی نگاه می‌کند که صفحه در اختیار دارد: دو صفحه وقتی هر کدام برای خواندن راحت بماند، یک صفحه وقتی نماند. همین قاعده روی تبلت، گوشیِ افقی و پنجرهٔ رایانهٔ رومیزی هم اجرا می‌شود.

جفت‌ها از چاپ می‌آیند، نه از گالری عکس. صفحهٔ نخست تنها می‌ایستد، بعد ۲–۳، ۴–۵، تا دو صفحه‌ای که ناشر با هم طراحی کرده همیشه کنار هم بیفتند. کتاب‌های عربی، عبری و ژاپنی عمودی از راست شروع می‌شوند و به سمت چپ ورق می‌خورند. کتابِ با صفحه‌آرایی ثابتی که جهتی برای نمایش اعلام کند، یک راهنمای یک‌خطی می‌گیرد که می‌توانید ببندیدش؛ کتاب‌خوان هرگز به جای شما گوشی‌تان را نمی‌چرخاند.

۴. حالت گوشی چیدمان را عوض می‌کند، نه کتاب را

راهنمای Apple می‌گوید زاویهٔ لولا «برای تعامل‌ها و جلوه‌هاست… نه برای صفحه‌آرایی». Tomelet هم موافق است، پس هیچ جلوهٔ صفحه‌ای از لولا پیروی نمی‌کند. آنچه حالت گوشی، روی Android، تغییر می‌دهد چیدمانِ پیرامون کتاب است.

روی گوشی تاشوی Android که اعلام کند نیمه‌باز است، وقتی آن را مثل کتاب در دست دارید، یک صفحه در هر سوی خط تا دارید و کنترل‌ها روی لبه‌های بیرونی‌اند. گوشی تاشوی Android را نیمه‌باز روی میز بگذارید تا صفحه به طبقهٔ بالا برود و کنترل‌ها به طبقهٔ پایین: نوار لغزندهٔ صفحه، فهرست مطالب، یادداشت‌ها، ظاهر. این همان ایدهٔ Flex Mode است، که روی Android در خود کتاب‌خوان ساخته شده.

روی iPhone Duo، Tomelet در هر زاویه‌ای صفحه‌آرایی کتاب گشوده را نگه می‌دارد، آماده برای روزی که Flutter وضعیت لولا را به برنامه‌ها بدهد.

۵. صفحه‌کلید

گوشی را در حالی که صفحه‌کلید باز است تا کنید؛ کادر جست‌وجو یا یادداشتی که تایپ می‌کردید متن، فوکوس و مکان‌نمای خود را نگه می‌دارد.

در اشتراک صفحه‌نمایش

کنار برنامه‌ای دیگر، در Split View روی iPhone Duo یا تقسیم صفحه روی Android، Tomelet یک صفحه نشان می‌دهد، دربارهٔ جای خط تا هیچ حدسی نمی‌زند و کنترل‌هایش را روی لبه‌های بیرونی نگه می‌دارد.

قلمی در حاشیه

Apple قلم Apple Pencil (USB-C) را به هر دو نمایشگر iPhone Duo می‌آورد، و ابزارهای قلم Tomelet آمادهٔ استقبال از آن‌اند: در حاشیهٔ EPUB و PDF یکسان بنویسید، سطری را با یک حرکت هایلایت کنید، و با قلم جوهر بگذارید در حالی که انگشتانتان ورق می‌زنند، جابه‌جا می‌کنند و بزرگ‌نمایی می‌کنند. جوهر به متن لنگر انداخته است، پس وقتی تا کردن گوشی صفحه را از نو می‌چیند، یادداشت حاشیه کنار بند خودش می‌ماند. خطی که از روی خط تا کشیده شود میان دو صفحه تقسیم می‌شود.

آنچه نساختیم

چرا عطف

کتاب کهن‌ترین صفحه‌نمایش تاشوی جهان است. عطفش جایی است که خم می‌شود، جایی که چیزی رویش چاپ نمی‌شود، و جایی که دو صفحه قرار گذاشته‌اند به هم برسند. عطف دانستن خط تا استعاره‌ای نبود که روی مهندسی کشیده شده باشد؛ کوتاه‌ترین راه بود به کتاب‌خوانی که همان‌طور رفتار کند که کتاب از پیش رفتار می‌کند.